Afbeelding voor Verkiezing voorzitter ondernemingsraad met consent
Afbeelding voor Verkiezing voorzitter ondernemingsraad met consent
Hulp nodig?

Saskia kan je verder helpen op het gebied van advies.

Mede omdat..
  • Maatwerk standaard bij ons is
  • 300+ tevreden klanten
  • Binnen 1 werkdag antwoord
MedezeggenschapOndernemingsraadTraining

Verkiezing voorzitter ondernemingsraad met consent

Afbeelding voor Verkiezing voorzitter ondernemingsraad met consent

Tijdens een startcursus organiseert een nieuw verkozen ondernemingsraad organiseert de verkiezing van zijn voorzitter en/of dagelijks bestuur (DB). Hoe doe je dat op een manier dat er echt draagvlak is? Hoe voorkom je dat degene die zich altijd verkiesbaar stelt automatisch gekozen wordt ondanks dat deze eigenlijk niet geschikt is en te weinig draagvlak heeft? De consentmethode biedt uitkomst. Het is een prachtige methode die in vrijwel alle gevallen tot een werkelijk gedragen keuze leidt en tot de beste match voor het team.

Kaasschaaf of keuzes

In lang vervlogen tijden wist de vorst dat hij zonder geld geen (Zwitserse-) huursoldaten kon inzetten, en dat hij dan zijn ambities bij moesten stellen. Moderne bestuurders zijn dat besef vaak kwijt. Veel coalitieakkoorden gaan uit van een kleiner budget, met behoud van de uit te voeren taken. Het verschil wordt dan goedgemaakt met soberder, doelgerichter en vooral efficiënter werken. Dat heeft in de afgelopen jaren voor een stelselmatige verhoging van de werkdruk geleid.

Nu de overheid ook nog eens onder een vergrootglas ligt als het gaat om betrouwbaarheid en de menselijke maat, worden er ook nog eens hogere eisen aan de kwaliteit van het werk van de gemeenten gesteld. Een dan is er nog de krappe arbeidsmarkt die ervoor zorgt dat op de meeste afdelingen stelselmatig vacatures openstaan.

De rek is er dus in veel gemeenten wel uit. Reden voor de ondernemingsraden om bij deze coalitie-ronde er op te staan dat de colleges duidelijke keuzes maken. Bezuinigen kan, maar dan ook aangeven welke taken we gaan schrappen. Bezuinigen met de kaasschaaf, of via een miraculeuze efficiencywinst lijkt niet acceptabel.

Transparantie

Zuivere informatie naar College en Raad, dat is essentieel voor een goede beeld- en oordeelsvorming gedurende de coalitie-onderhandeling. Ondanks het feit dat de college-onderhandelingen en de keuzes die daaruit volgen in een programma-akkoord volledig onder ‘Politiek Primaat’ vallen, behoudt de OR ten allen tijde zijn recht op informatie.

Het is dus zaak om hier direct een afspraak met de bestuurder over te maken: de OR ontvangt in een ‘cc’ alle informatie die de onderhandelaars ontvangen. Zo ben je als OR goed op de hoogte gedurende het ping-pongen van informatievragen en informatie leveren aan de onderhandeltafels. Je bent er weliswaar niet bij, maar je weet wel welke informatie verstrekt wordt. Is dit vloeken in de kerk? Dat kan zijn, maar het informatierecht behoud je altijd!

Debat

Natuurlijk: de bevoegdheden van de OR staan ter discussie als het om de nieuwe begroting, of een geleidelijke krimp van de organisatie gaat. Juist een kaasschaaf kan het heel goed zonder artikel 25 stellen. En dan is er nog het politiek primaat. Misschien is het dus beter om het debat te zoeken met bestuurder en college, en ze uit te dagen om duidelijk te maken hoe ze de taakstelling willen halen. En door tegenvoorstellen te doen, die de samenhang tussen uit te voeren taken en in te zetten personeel duidelijk maken. En het college uit te dagen om heldere keuzes te maken. Zij zijn immers de bestuurders?

Zoek het debat maar op. En pareer kritiek dat de ondernemingsraad zich met de politieke keuzes bemoeit, door erop te wijzen dat alle keuzes goed zijn, als ze maar eerlijk zijn over de consequenties van die keuzes voor de gemeentelijke dienstverlening.

Daarbij past een op debat gerichte werkstijl, waarbij de ondernemingsraad zich niet zozeer op zijn bevoegdheden richt, maar meer op het de kracht van argumenten in het publieke debat.

Boekhouding

Ondernemingsraden kennen de organisatie vaak goed. Ze weten hoe de hazen lopen. Met de meest actuele begroting als afzetpunt, kunnen ze heel goed een beredeneerde schatting maken van de vertaling van een bezuiniging, naar een versobering in de dienstverlening die het werkbaar maakt. Het hoeft niet heel nauwkeurig, het gaat er vooral om dat het rechtstreekse verband tussen een krimp in geld en een krimp in ambities leidend wordt in het debat. Laat je niet ontmoedigen door managers die roepen dat je schatting niet klopt: daag ze uit tot betere schatting te komen. Al doende komen ze dan alsnog in het spoor van minder geld = minder dienstverlening.

Schakel collega’s-niet-OR-leden in als je in een domein of op een afdeling onvoldoende thuis bent om zo’n schatting te maken. Beter nog: schakel sowieso niet OR-leden in om het debat breed in de organisatie te voeren.

Bij het presenteren van een nieuw coalitieakkoord en vooral bij de eerste begroting op basis van dat akkoord moet de OR scherp zijn. Op zoek naar sluipende bezuinigingen en die vertalen in concrete keuzes. Wat de OR betreft moet de boekhouding op orde zijn. Krimp in geld staat voor krimp in de gemeentelijke ambities: geen geld, geen Zwitsers!

Nico Siffels adviseur MEDE

Twee praktijkervaringen: de meerwaarde van deze methode

Bij een ingenieursbureau werd volgens deze methode in een 13-koppige OR het DB gekozen. Bij het voorstel door de technisch voorzitter gaf iedereen consent, op één OR-lid na. Hij zei: “het lijkt me niet verstandig als Marie, die ook kwaliteitsfunctionaris is en volledig onafhankelijk in de organisatie moet kunnen opereren vanuit haar functie, vice-voorzitter wordt en daardoor soms in de frontlinie terecht komt.” Hierover had niemand stil gestaan, inclusief Marie zelf, die zelf al consent had gegeven voor dit voorstel. Na de interventie van het OR-lid werd doorgesproken en gaf Marie aan wel in het DB te willen, maar dan te opteren voor de secretariaatsrol, die haar ook goed paste. Er werd stuivertje gewisseld en daarna gaf iedereen consent!

Bij een gemeente bleken er meerdere goede kandidaten te zijn voor het voorzitterschap van de ondernemingsraad. Goed strategisch inzicht, prettige mensgerichte stijl richting andere OR-leden en richting bestuurder. Goede onderhandelaars. Echter, beide kandidaten bleken ieder het ook druk te hebben in de eigen functie. Bovendien gaven zij aan dat zij niet briljant waren in het technisch strak leiden van vergaderingen. Dus wat te doen? Als de één zou worden voorgedragen, voelde dat niet prettig voor de ander, maar beiden zouden zelf geen consent geven omdat ze er domweg geen tijd voor zouden hebben. Dus ging de groep zelf al aan de slag met deze informatie: “Wat kunnen we doen om tijd bij jullie te creëren? Stel dat we, samen met de bestuurder met jullie leidinggevenden zouden spreken om klussen over te dragen?” Een ander suggereerde: “waarom doen jullie het dan niet gewoon samen? Duo-voorzitterschap, jullie hebben aanvullende kwaliteiten.” En zo kwam de technisch voorzitter tot het voorstel: Beiden zijn voorzitter, met specifieke taakgebieden, er zou met inzet van de bestuurder ruimte worden gecreëerd en een derde OR-lid dat gewend was om in zijn eigen team technisch voor te zitten zou dat deel op zich nemen. Iedereen gaf consent!

Marcel Daems trainer MEDE

Vragen naar aanleiding van onze blogs?

Onze collega Saskia is onder andere verantwoordelijk voor de blogs. Ze beantwoordt graag je vragen!

Mede omdat

onze blogs uitdagen en je laten nadenken

Nieuwsgiering?