Afbeelding voor De OR en AI – WOR en AI-Act in begrijpelijke taal
Afbeelding voor De OR en AI – WOR en AI-Act in begrijpelijke taal
Hulp nodig?

Kees kan je verder helpen op het gebied van advies.

Mede omdat..
  • Maatwerk standaard bij ons is
  • 300+ tevreden klanten
  • Binnen 1 werkdag antwoord
MedezeggenschapOndernemingsraad

De OR en AI – WOR en AI-Act in begrijpelijke taal

Afbeelding voor De OR en AI – WOR en AI-Act in begrijpelijke taal

Kunstmatige intelligentie (AI) verandert organisaties in hoog tempo. Voor ondernemingsraden roept dit vragen op: waar gaat de OR formeel over meepraten? Welke rechten heb je volgens de WOR, en wat verandert er met de komst van de AI-Act?

De WOR: wat heeft de OR al in handen?

De Wet op de ondernemingsraden (WOR) geeft de OR advies- en instemmingsrechten op onderwerpen die vaak direct raken aan AI. Denk aan:

  • Strategisch beleid: als AI onderdeel is van digitaliserings- of innovatiestrategie (WOR art. 25).
  • Wijzigingen in werkprocessen en functies: als AI werk automatiseert of verandert (WOR art. 25).
  • Scholing en duurzame inzetbaarheid: opleidingsbeleid rondom AI valt vaak onder instemmingsrecht (WOR art. 27) .
  • Privacy en datagebruik: de OR moet instemmen met regelingen die persoonsgegevens raken (WOR art. 27) .

Kort gezegd: de WOR geeft de OR al stevige handvatten om in gesprek te gaan over AI. Het gaat dan vooral om beleid, werk, scholing en privacy.

Ontwikkeling AI

De AI-Act: nieuw Europees speelveld

Sinds augustus 2024 is de Europese AI-Act van kracht. Deze wet stelt regels voor AI-toepassingen in alle sectoren . Voor de OR is dit relevant, omdat organisaties zich hieraan moeten houden en beleid zullen aanpassen.

Vier risiconiveaus

De AI-Act werkt met een risicogebaseerd systeem:

  • Onacceptabel risico: verboden toepassingen, zoals social scoring.
  • Hoog risico: strenge regels, o.a. risicomanagement, toets vooraf, menselijke controle en transparantie.
  • Beperkt risico: vooral transparantie-eisen, zoals bij chatbots.
  • Minimaal risico: geen specifieke regels .

Voor de OR is vooral de categorie hoog risico belangrijk: hier gaat het vaak om toepassingen die impact hebben op werk en werknemers.

Logo's LLM's AI

Verplichte AI-geletterdheid en scholing

Werkgevers moeten zorgen dat medewerkers AI-geletterd worden: dat zij voldoende kennis hebben om veilig en effectief met AI te werken . Dit betekent dat opleidingsbeleid moet worden aangepast – iets waar de OR instemmingsrecht over heeft.

Fasen in werking

  • Februari 2025: verbod op sommige risicovolle AI-toepassingen, start AI-geletterdheidseisen.
  • Augustus 2025: hoog-risico systemen moeten door officiële instanties worden getoetst.

Voor de OR is het belangrijk deze tijdlijn te volgen en na te gaan of de eigen organisatie in de risicocategorieën valt .

 

AI Literacy

Wat betekent dit concreet voor de OR?

De AI-Act creëert nieuwe agenda’s voor de OR, bovenop de WOR-rechten:

  • Agenderen van AI-beleid: vraag of de organisatie weet welke AI-systemen gebruikt worden en welke risicocategorie geldt.
  • Instemming opleidingsbeleid: AI-geletterdheidstrajecten horen thuis bij de OR.
  • Bewaken van arbeidsomstandigheden: hoog-risico AI mag werkdruk, autonomie en veiligheid niet aantasten.
  • Privacy en transparantie: let op documentatie, datagebruik en toezicht bij AI-systemen .
AI agenda voor OR-en

Conclusie

De WOR geeft de OR al een stevige basis om over AI mee te praten en mee te beslissen. De AI-Act voegt daar een nieuwe laag aan toe: Europese regels die organisaties verplichten tot risicobeoordeling, transparantie en scholing. Voor ondernemingsraden en ambtelijk secretarissen is dit hét moment om actief het gesprek te voeren over AI: niet alleen over de techniek, maar vooral over de gevolgen voor mensen, werk en medezeggenschap.

👉 Wil je dit in de praktijk leren toepassen?

Meld je dan hier aan voor de masterclass OR en AI op 27 oktober die MEDE samen met De Clercq Advocaten en Notariaat organiseert..

Marcel Daems trainer MEDE

Vragen naar aanleiding van onze blogs?

Onze collega Saskia is onder andere verantwoordelijk voor de blogs. Ze beantwoordt graag je vragen!

Mede omdat

onze blogs uitdagen en je laten nadenken

Nieuwsgiering?