Van OR-voorzitter naar trainer en adviseur medezeggenschap

Na zestien jaar werken in de gehandicaptenzorg maak ik de stap naar MEDE. In die periode was ik ook zeven jaar lid van de ondernemingsraad en de laatste drie jaar voorzitter.
Die jaren in de medezeggenschap hebben mij veel geleerd over hoe organisaties functioneren – en over wat er gebeurt wanneer medewerkers echt betrokken zijn bij besluiten die hun werk raken.
Van dichtbij heb ik gezien wat er mogelijk wordt wanneer een ondernemingsraad zijn rol goed organiseert. Wanneer voorbereiding serieus wordt genomen. Wanneer de WOR niet alleen als juridisch kader wordt gezien, maar ook als hulpmiddel om een goed gesprek te voeren over beleid, keuzes en gevolgen
Maar ik heb ook gezien hoe kwetsbaar medezeggenschap kan zijn.
Juist die combinatie – kracht én kwetsbaarheid – heeft mij gevormd in hoe ik naar het werk van ondernemingsraden kijk.

In mijn jaren als OR-lid en voorzitter zag ik hoe een ondernemingsraad zich kan ontwikkelen. Niet door harder te werken of meer stukken te lezen, maar door anders te kijken naar het eigen werk.
Een OR wordt sterker wanneer een aantal dingen goed georganiseerd zijn.
Allereerst: voorbereiding.
Een OR die tijd neemt om dossiers te begrijpen, vragen scherp te formuleren en met elkaar het gesprek voor te bereiden, staat anders in het overleg met de bestuurder.
Daarnaast: regie vanuit het dagelijks bestuur.
Wanneer het DB niet alleen de agenda beheert, maar ook actief nadenkt over proces, rolverdeling en samenwerking, ontstaat er rust en richting binnen de OR.
En misschien wel het belangrijkste: kijken naar patronen.
Veel signalen uit de organisatie lijken op het eerste gezicht losse incidenten. Een klacht hier, een opmerking daar. Maar wanneer je die signalen naast elkaar legt, wordt vaak iets anders zichtbaar: een patroon in de manier waarop de organisatie werkt.
Juist daar kan een ondernemingsraad waarde toevoegen.

Tegelijkertijd heb ik ook ervaren hoe snel medezeggenschap onder druk kan komen te staan.
Dat gebeurt bijvoorbeeld wanneer de organisatiecultuur verandert. Wanneer veiligheid of vertrouwen minder vanzelfsprekend worden. Of wanneer de druk in de organisatie toeneemt en besluiten sneller genomen moeten worden.
Ook wisselingen in bestuur of in de ondernemingsraad zelf kunnen zo’n moment zijn. Nieuwe mensen brengen nieuwe verwachtingen, nieuwe stijlen van samenwerken en soms ook nieuwe spanningen.
In die situaties wordt zichtbaar hoe stevig de basis van de medezeggenschap eigenlijk is. Is er een cultuur waarin vragen gesteld mogen worden? Is er ruimte voor verschillende perspectieven? Wordt er werkelijk geluisterd naar wat er vanuit de organisatie terugkomt?
Dat zijn geen abstracte vragen. Ze bepalen in hoge mate hoe een OR zijn rol kan vervullen.

Voor mij ligt de kern van goede medezeggenschap in het organiseren van een werkomgeving waarin veiligheid en vertrouwen aanwezig zijn.
Dat klinkt misschien vanzelfsprekend, maar in de praktijk vraagt dit om actief onderhoud. Veiligheid ontstaat niet vanzelf in een overlegstructuur waarin verschillende belangen samenkomen.
Het vraagt dat mensen verantwoordelijkheid nemen voor hun rol. Dat zij hun vragen durven stellen, hun observaties delen en bereid zijn om ook naar zichzelf te kijken.
Eigenaarschap, verantwoordelijkheid en integriteit zijn voor mij daarom geen abstracte begrippen. Het zijn dagelijkse praktijken in de manier waarop een ondernemingsraad werkt.
Als voorzitter heb ik geprobeerd die principes steeds centraal te houden in de manier waarop wij als OR samenwerkten met elkaar en met de bestuurder.

De stap naar MEDE voelt voor mij als een logisch vervolg op deze ervaring.
De afgelopen jaren heb ik gemerkt hoeveel energie ik krijg van het werken aan de ontwikkeling van medezeggenschap. Van het gesprek met OR-leden over hun rol. Van het samen onderzoeken hoe een ondernemingsraad sterker kan worden in het gesprek met de bestuurder en de organisatie.
Bij MEDE krijg ik de kans om dat werk verder uit te bouwen. De komende periode ga ik aan de slag om als trainer en adviseur om ondernemingsraden, voorzitters, dagelijks besturen en ambtelijk secretarissen te begeleiden. Daarbij neem ik mijn eigen praktijkervaring mee en mijn ervaring als teamcoach.
Omdat ik zelf heb meegemaakt wat er speelt in de medezeggenschap: de dilemma’s, de energie, de momenten waarop het schuurt – en de momenten waarop het gesprek juist verder helpt.

Elke ondernemingsraad werkt in zijn eigen context. Met eigen vraagstukken, eigen dynamiek en eigen uitdagingen.
Daarom ben ik benieuwd naar de vragen die bij jullie spelen.
Waar loop je als OR tegenaan?
Waar wil je als dagelijks bestuur scherper in worden?
Welke patronen zie je in je organisatie waar je het gesprek over wilt voeren?
Ik ga daar graag over in gesprek!

Tom Schoormans – tschoormans@mede.nl – 06 304 39 896