Artikel 36 WOR: geschillenregeling en beroep bij de kantonrechter

Wat regelt artikel 36 WOR over geschillen tussen OR en bestuurder? Wanneer is beroep verstandig en waar moet de OR op letten?

De Wet op de ondernemingsraden (WOR) bevat de spelregels voor het overleg tussen bestuurder en ondernemingsraad. Maar wat als die spelregels verschillend worden uitgelegd, of als het overleg structureel vastloopt? Artikel 36 WOR regelt de geschillenprocedure voor situaties waarin OR en bestuurder er samen niet meer uitkomen.

Een procedure op grond van artikel 36 is geen routine-instrument. Het is een zwaar middel, bedoeld als “ultimum remedium” wanneer overleg, verduidelijking en hernieuwde afstemming niet tot een oplossing leiden. Juist omdat een gang naar de kantonrechter ingrijpt in de overlegrelatie, vraagt deze stap om zorgvuldigheid, dossieropbouw en een bewuste afweging door de OR.

Artikel 36 borgt daarmee de rechtspositie van de OR, maar markeert tegelijk een breuklijn in het overleg die zorgvuldig moet worden gehanteerd.

Formeel is het mogelijk om zelf een verzoekschrift in te dienen. In de praktijk is het echter verstandig om een advocaat in te schakelen. De procedure draait om juridische uitleg en toepassing van WOR-bepalingen. Zonder juridische ondersteuning is de kans groot dat argumenten onvoldoende scherp of volledig bij de rechter terechtkomen.

In principe over alle onderwerpen die raken aan de toepassing van de WOR, zoals faciliteiten, informatierecht, instemmingsprocedures, geheimhouding of het instellen van commissies. Er is één belangrijke uitzondering: geschillen over het niet overnemen van een OR-advies in het kader van artikel 25 WOR kennen een eigen, afzonderlijke beroepsprocedure.

De kosten van de procedure, inclusief advocaat- en proceskosten, komen voor rekening van de bestuurder. Wel is het van belang dat de OR tijdig meldt dat deze kosten worden gemaakt. Dit voorkomt discussie achteraf.

Een beroep op artikel 36 komt niet uit de lucht vallen. Probeer eerst het geschil in overleg op te lossen. Als dat niet lukt, is het verstandig de bestuurder expliciet te informeren over het voornemen om beroep in te stellen. Dat signaal onderstreept de ernst van de situatie en biedt nog één kans om het geschil buiten de rechter om op te lossen.

Het instellen van beroep vereist een formeel OR-besluit, volgens de besluitvormingsregels in het OR-reglement. Juridisch volstaat meestal een meerderheid. In de praktijk is breed draagvlak binnen de OR echter van groot belang: richting bestuurder, maar ook richting rechter vergroot dit de legitimiteit van de stap.

Een zorgvuldig opgebouwd dossier. De rechter kijkt niet alleen naar de inhoud van het geschil, maar ook naar het proces dat eraan voorafging. Kun je laten zien dat de OR herhaaldelijk heeft geprobeerd het probleem in overleg op te lossen? Dan zijn notulen, e-mails en brieven waarin het geschil zich ontwikkelt essentieel.

Een beroep op artikel 36 is vaak het sluitstuk van een langer lopend overlegconflict. In veel gevallen loont het om te kijken hoe geschillen in een eerder stadium kunnen worden voorkomen, bijvoorbeeld door betere planning (artikel 24 WOR) of door tijdig te investeren in de overlegrelatie.

Soms ligt onder een procedureel geschil een dieperliggend probleem, zoals vastgelopen communicatie of wederzijds wantrouwen. In zulke situaties kan bemiddeling helpen om structurele oorzaken aan te pakken en toekomstige escalatie te voorkomen.

Twijfel je of een beroepsprocedure in jullie situatie verstandig of kansrijk is, of wil je sparren over de juridische onderbouwing? Dan kan het helpen om dit met een adviseur van MEDE te bespreken.