Als de relatie het probleem wordt: advies- en informatierecht

Geplaatst op 9 mei 2026

Leestijd 15 min

Soms ligt het probleem niet bij een specifieke adviesaanvraag, maar in de samenwerking zelf. Dan komt de overlegrelatie bij elke nieuwe aanvraag onder spanning te staan.

Context

Een kinderopvangorganisatie heeft een OR van 13 leden. De verhouding tussen bestuurder en OR is in de loop der jaren steeds meer verslechterd.

Waar het aanvankelijk begon met kritische vragen, is er steeds meer een patroon ontstaan van wederzijds wantrouwen.

De casus

Bij elke advies- en instemmingsaanvraag ontstaat er discussie.

De OR stelt kritische vragen en vraagt door op onduidelijkheden.

De bestuurder ervaart dit als wantrouwen en tegenwerking.

De OR reageert daarop door zich steeds formeler op te stellen: procedures volgen, brieven laten schrijven, juridisch scherp zijn.

De overlegrelatie tussen OR en bestuurder komt helemaal vast te zitten.

Het kantelpunt

Er wordt met instemming van beide overlegpartijen mediation ingezet. Dat leidt wel tot een lange lijst met procedurele werkafspraken, maar niet tot echte verbetering in de relatie.

Daarmee wordt duidelijk: het probleem zit niet in de werkafspraken, maar in de onderliggende dynamiek van het overleg.

Aanpak

De OR besluit het anders aan te pakken en externe begeleiding (MEDE) in te schakelen, met een duidelijke vraag: help ons kijken naar ons eigen aandeel.

Dat is een wezenlijke stap.

Niet langer alleen kijken naar wat de bestuurder doet, maar ook naar het eigen gedrag en de effecten daarvan.

De interventie richt zich op:

spiegelen van de houding van de OR

onderzoeken van alternatieve manieren van opereren

loskomen van de reflex om alles juridisch te benaderen

opnieuw bepalen van rol en positie

Wat werkte

Herken wanneer het probleem niet inhoudelijk is, maar relationeel

Durf te onderzoeken welk aandeel je als OR zelf hebt in de dynamiek

Voorkom dat je doorschiet in een puur procedurele en juridische rol

Investeer bewust in rolopvatting en gedrag, niet alleen in inhoud

Gebruik externe begeleiding om patronen zichtbaar te maken

Dit is geen snelle oplossing. Het vraagt reflectie en verandering in gedrag.

Resultaat

De OR zet stappen richting een andere manier van samenwerken.

De verhouding verbetert niet vanzelf, maar er ontstaat wel ruimte om het patroon te doorbreken.

Belangrijk verschil: de OR blijft kritisch, maar minder vanuit wantrouwen en veel meer vanuit rolbewustzijn.

Vertaling naar de lezer (checklist)

Zit je discussie op inhoud of op relatie?

Herken je patronen in jullie eigen gedrag als OR?

Grijp je snel naar formele middelen, en helpt dat echt?

Durf je je eigen aandeel te onderzoeken?

Werk je bewust aan hoe je je rol invult?

In deze casus zat de blokkade niet in wetgeving of bevoegdheden, maar in de samenwerking. Door alleen te blijven sturen op procedures verergerde de situatie. Pas toen de OR bereid was naar het eigen handelen te kijken, ontstond ruimte voor verandering. Effectieve medezeggenschap vraagt dus niet alleen kennis van de WOR, maar ook reflectie op gedrag en samenwerking.