Veel OR-en denken na over manieren en vormen om de medezeggenschap te moderniseren en te vernieuwen.  Discussie over de vraag of de medezeggenschap effectiever en efficiënter georganiseerd kan worden juich ik toe. Sterker nog, die discussie wordt door mij vaak in het contact met OR-en aangemoedigd.

Samen het echte gesprek voeren

tumblr_ng9pglOwz01tomxvuo2_1280Essentieel is naar mijn idee dat deze discussie gevoerd wordt door OR en bestuurder samen. De medezeggenschap gaat immers om een samenspel tussen OR en bestuurder. Wanneer zij met elkaar in gesprek gaan over hoe ze de medezeggenschap beoordelen en wat het belang is van de medezeggenschap, beluister ik vaak sociaal wenselijke antwoorden. De bestuurder die zich uitput in het beschrijven hoe belangrijk medezeggenschap is en de OR die aangeeft zich verantwoordelijk te voelen om zowel de medewerkersbelangen als de organisatiebelangen veilig te stellen.

Na-papegaaien

Mij bekruipt dan wel eens het gevoel dat er sprake is van het spreekwoordelijk “liegen als een bidprentje”. Voor mij als trainer is het dan altijd de uitdaging om voldoende veiligheid en uitdaging te bieden dat de “echte” gedachtes en gevoelens besproken worden. OR-leden en bestuurder zijn vaak helemaal niet zo tevreden over hoe de medezeggenschap verloopt. Maar ja, hoeveel risico loop je als je zegt wat je denkt? Zet je de verhouding als bestuurder niet op scherp als je uitspreekt wat je vindt van de rol en bijdrage van de OR? En OR-leden calculeren vaak of een kritische reflectie hen later geen problemen zal bezorgen. We hebben in het denken over hiërarchische verhoudingen immers vaak meegekregen dat “wanneer je ooit tegen de muur van het gemeentehuis hebt gepist, dit nooit meer opdroogt”.

OR en bestuurder delen vaak het verlangen dat medezeggenschap anders en beter zou kunnen. Mparrot-456636_1280ijn ervaring is dat er dan soms te snel naar een andere vorm of structuur wordt gezocht zonder dat met elkaar is doorgepraat over waar men wel en niet in gelooft. De afspraak om anders, coöperatiever en productiever te gaan samenwerken zorgt vaak wel voor een gevoel dat er energetisch verbinding is. Zo kunnen OR leden en bestuurder de illusie creëren dat ze een mooie co-creatie aan gaan in de vernieuwing van de medezeggenschap zonder dat de onderliggende overtuigingen echt besproken zijn.  In de afgelopen jaren heb ik zo verschillende pogingen om medezeggenschap te vernieuwen eigenlijk op niets zien uitlopen. De vernieuwingsactie bleef beperkt tot een pilot en verder blijft alles bij het oude. Of er werd wel een andere vorm gekozen maar er werd niet echt doorgepakt op de consequenties die dit in gedrag moest hebben.

Zonder echt met elkaar in gesprek te gaan en open te zijn over hoe je dingen ervaart en waar je wel en niet in gelooft kan de vernieuwingsactie op de keper beschouwd enkel een andere verpakking zijn voor oude overtuigingen en gedrag. Wees gewaarschuwd: Bejubel niet de vernieuwingsplannen als dit eigenlijk een vermijdingsstrategie is om vooral niet echt door te praten over wat je vindt en wat je drijfveren zijn. Echt stil durven staan bij hoe het nu is en waar je echt in gelooft kan de noodzakelijke vertraging zijn om uiteindelijk tot versnelling of echte verandering te komen.