Als ik eerlijk ben vind ik ze niet altijd leuk. De mensen die bedenkingen hebben. Die komen met een lastige vraag. Niet als ik haast heb, mijn punt wil maken, conclusies wil trekken en afronden. Als ik goed in mijn vel zit, haal ik op zo’n moment een professionele lach tevoorschijn, neem ik een diepe teug adem, tel tot 10 en zet mijzelf in de luisterstand. Als ik gestrest ben, niet veel tijd heb of op iets anders puzzel, schiet ik uit mijn slof, wijs ik ze op het feit dat ze daar weleens eerder mee hadden mogen komen of maak ik dankbaar gebruik van de irritatie bij een andere deelnemer in de vergadering.

Dwarsdenkers, hoera!

184HMaar vandaag achter mijn laptop, buiten de hectiek van alle dag, kan ik niet anders dan verzuchten: gebeurde het maar meer. Zowel tijdens vergaderingen in het algemeen als in veranderende organisaties in het bijzonder kunnen de dwarsdenkers, wat ik een mooie benaming vind voor wat ze doen, van grote waarde zijn! Helaas worden ze vaak slechts als dwarsliggers gezien! Er ontstaat in bijvoorbeeld vergaderingen zo snel een tunnelvisie. Ellen de Bruin heeft in haar boek “Vergaderen, niet doen!” een aantal wetenschappelijk onderbouwde mechanismen beschreven die dat in de hand werken. Een daarvan is social loafing waardoor deelnemers geneigd zijn niet meer zelf na te denken en hun eigen punten in te brengen, maar de eerdere inbreng na te praten. Je krijgt dan een situatie waarin de voorzitter op een gegeven moment voelt dat er naar een besluit wordt toegepraat. Wellicht fijn als je doel is om een agenda af te werken, maar niet als je op zoek bent naar een gedegen besluit.

Zet een ander hoedje op!

Laatst waren mijn collega Richard en ik in gesprek met een voorzitter van de COR van een grote onderneming, en hij verzuchtte dat de vergaderingen naar zijn mening wat te makkelijk gingen. Er was te weinig echte discussie en hij had de indruk dat dit ook de kwalitei832221328_origt van de besluiten deed afnemen. Graag meer dwarsdenkers, was zijn wens! Met z’n tweeën vormen we al een aardige fanclub van de dwarsdenkers. Maar wij zijn niet de enige. Even ontdaan van waardeoordelen (want ik vind het op sommige momenten lastig, en de genoemde voorzitter wil meer omdat hij het goed vindt) vind je de dwarsdenker in verschillende gedaantes. Edward De Bono heeft de methode van de 6 verschillende denkhoeden ontwikkeld die helpen om anders denken in een vergadering te brengen.  Via 6 verschillende perspectieven worden vragen bekeken, waardoor een onderwerp veel meer in de breedte wordt verkend. Met name de zwarte hoed, maar ook de groene hoed passen heel goed bij de dwarsdenker. De zwarte hoed heeft de vorm van de advocaat van de duivel. Met de groene denkhoed boor je de creatieve denkkracht aan.

In het tijdschrift The Optimist wordt in het artikel “Loflied op de dwarsdenker”  de dwarsdenker geprezen om de inbreng van vernieuwing, creativiteit en rechtvaardigheid. Uit onderzoek blijkt dat teams waarin echte discussie is en medewerkers het met elkaar oneens zijn, betere besluiten worden genomen en beter functioneren. Wel liggen de dwarsdenkers vaak minder goed in een team en worden ze minder gewaardeerd door hun collega’s. Mensen houden nu eenmaal meer van anderen die hen ondersteunen dan dat ze iets anders inbrengen (kritiek!), hoe goed dat ook is.

Verwelkom de dwarsdenker in je team!

Hoe moet het nu verder met de dwarsdenker? Want we hebben ze nodig, maar we zijn er niet blij mee! Lekkere positie, je kijkt wel uit voordat je dit op je neemt, tenzij het natuurlijk je karakter is dan kun je niet anders. Toch is het goed om dwarsdenken te organiseren in je team en organisatie. De eerdergenoemde denkhoeden zijn een veilige vorm. Maar het gaat om een fundamentele keuze om in de breedte te kijken, niet alleen te zien wat je wilt zien, hoe pijnlijk dat ook kan zijn.

Maar een keertje agenderen? Mooi voornemen!