Arbeidsvoorwaarden en ondernemingsraad
Arbeidsvoorwaarden en ondernemingsraad
arbeidsvoorwaarden AVR
Onderhandelen over arbeidsvoorwaarden AVR
Achterban akkoord met air

Arbeidsvoorwaarden worden in de meeste sectoren en bedrijven op sectoraal niveau en vaak ook op bedrijfsniveau vastgesteld door middel van een cao. Maar er zijn ook vele bedrijven met een eigen arbeidsvoorwaardenregeling (AVR) die in overleg met de ondernemingsraad wordt afgesloten. Wij zien een beweging dat dit toeneemt. Los van de vraag of dit in alle gevallen altijd wenselijk is, is het een trend. Deels komt deze doordat de organisatiegraad van vakbonden aan het afkalven is. Deels ook omdat een sectoraal afgesloten cao die niet algemeen bindend is verklaard, niet altijd het maatwerk biedt waar bedrijven behoefte aan hebben. In dat geval kan een AVR uitkomst bieden.

 

Waarom eventueel een eigen arbeidsvoorwaardenregeling?

Een cao, met een krachtige vakbond die daarover namens de vakbondsleden onderhandelt, is natuurlijk het terrein van arbeidsverhoudingen zoals dat door onze overgrootouders is bevochten, met soms bloedige stakingen, maar vooral ook met een sterk gevoel van solidariteit. Ontwikkelingen in de samenleving hebben ervoor gezorgd dat weliswaar het overgrote deel van de medewerkers is aangesloten bij een cao, maar er ook sectoren en bedrijven zijn waar vakbondsleden sterk in de minderheid zijn. Dat maakt het voor de vakbonden zelf niet meer aantrekkelijk om er veel tijd en energie in te steken, want met een lage organisatiegraad kost het de bonden veel tijd en dus geld, maar het levert niet altijd meer leden op. Daarnaast zijn er sectorale cao’s die niet algemeen bindend zijn verklaard, en waar sommige bedrijven vinden dat die cao niet voldoende passend is op het bedrijf. Als het goed is sluiten arbeidsvoorwaarden aan bij de ontwikkeling van de sector, van het bedrijf. Als ze dat niet meer doen, dan wordt de cao als knellend ervaren en kan het de positie van het bedrijf, de continuïteit van het bedrijf in gevaar brengen. Ook ondernemingsraden klagen dan over het knellen van de cao. Tenslotte is er dan nog soms de strategie van de vakbonden zelf die gericht is op belangen die zij op sectoraal niveau willen veilig stellen, maar waar soms individuele bedrijven onder te lijden hebben. Deze ontwikkelingen leiden ertoe dat bedrijven er soms voor kiezen om een eigen arbeidsvoorwaardenregeling af te sluiten. Dat kan de werkgever eenzijdig doen, of uitonderhandelen met elke individuele werknemer, of hij kan ervoor kiezen om de arbeidsvoorwaarden in overleg met de ondernemingsraad vast te stellen.

 

Ondernemingsraad in positie

De ondernemingsraad moet wel in positie komen om deze onderhandelingen te voeren. Omdat het niet bij het normale terrein van de ondernemingsraad hoort (in de WOR staan de primaire arbeidsvoorwaarden niet in het rijtje van artikel 27, instemmingsrecht), is het  niet eenvoudig om het ‘er even bij te doen’. Daarom is het essentieel dat de ondernemingsraad voordat hij ervoor kiest om de onderhandelingsrol op te pakken, eerst overeenstemming bereikt over zijn positie. Om in positie te komen moet een aantal zaken goed geregeld worden in een ondernemingsovereenkomst. We noemen er hier een paar:

  • spelregels gedurende het gehele onderhandelingsproces
  • de ruimte die de ondernemingsraad moet krijgen om bij medewerkers op te halen wat zij belangrijk vinden aan thema’s, wensen of eisen
  • de ruimte die de ondernemingsraad moet krijgen om tijd vrij te maken voor de gehele ondernemingsraad en voor een eventuele onderhandelingsdelegatie van de ondernemingsraad
  • de ruimte die de ondernemingsraad nodig heeft om externe adviseurs in te schakelen: op inhoudelijke thema’s zoals pensioenen en het doorrekenen van de huidige praktijk en de voorstellen voor de nieuwe arbeidsvoorwaarden, juridisch advies om regelingen te checken of deze BW-proof zijn en ten behoeve van sluitende formuleringen

 

MEDE biedt ondersteuning bij het overleg van om te komen tot zorgvuldige overlegafspraken en bij het feitelijk opstellen van het convenant.

 

De achterban aan het woord: input vanuit de werkvloer

Elke onderhandeling over arbeidsvoorwaarden is pas echt geslaagd als er een draagvlak gevonden kan worden bij de medewerkers zelf. Nu zijn die medewerkers divers, hebben afhankelijk van functie en persoonlijke omstandigheden ook verschillende belangen.  Bij MEDE zijn we er voorstander van de achterban in het gehele proces zo goed mogelijk te betrekken. Dus niet alleen bij het voorleggen van het onderhandelingsresultaat, maar juist bij de totstandkoming van de onderhandelingsagenda zelf. Ons motto is niet voor niets: resultaat door verbinding! Een goede manier om die te realiseren is door het inrichten van klankbordgroepen die input leveren. De klankbordgroepen bestaan idealiter uit een goede mix van de functiegroepen. Medewerkers kunnen zich hiervoor aanmelden en worden hiervoor indien nodig uitgeroosterd. Zijn er meer aanmeldingen per functiegroep dan plaatsen in de klankbordgroep? Dan verzorgen we een gecontroleerde loting met transparante spelregels. In circa drie sessies, mogelijk verdeeld over meerdere locaties van de onderneming, werken de klankbordgroepen systematisch toe naar een duidelijke input voor de onderhandelingstafel. Een succesfactor hierbij is dat de resultaten van de klankbordgroepen zowel gepresenteerd worden aan werkgever als aan de ondernemingsraad.

 

MEDE ondersteunt bij het inrichten, begeleiden en vastleggen van de resultaten van de klankbordgroepen.

 

Het onderhandelingsproces zelf

Met de input van de klankbordgroepen gaan zowel werkgever als de ondernemingsraad aan de slag. De werkgever komt uiteraard met een voorstel en de ondernemingsraad bepaalt zijn inzet. Daarbij gaat het erom een reële inzet te benoemen die recht doet aan de wensen van de achterban en die bijdraagt aan de continuïteit van het bedrijf. Bij het formuleren van de inzet is de hele ondernemingsraad betrokken. MEDE ondersteunt dit proces door te helpen bij het berekenen van de consequenties en door goed te spiegelen op de oorspronkelijke input die medewerkers hebben gegeven. Als een koers wordt bepaald, moet de consistentie van de inzet stevig zijn. Om de inzet te bepalen is de ondernemingsraad vaak afhankelijk van informatie die door de werkgever moet worden aangeleverd. Wij helpen met het formuleren van de informatievragen en het doorrekenen (o.a. door te benchmarken met cao’s / andere AVR’s).

Meestal worden de onderhandelingen niet door een complete ondernemingsraad gevoerd, maar door een delegatie. Wij helpen met de selectie van de delegatie en sluiten als extern adviseur aan, op onderwerpen mogelijk met een tweede externe partner, zoals pensioenen. We trainen/coachen de onderhandelingsdelegatie en waar nodig doen we actief mee.  We helpen waar nodig met ‘de oversteek’ naar de werkgeverskant, zowel in het informele kanaal of aan de onderhandelingstafel. De ondernemingsraad blijft echter altijd in de lead als onze opdrachtgever. Tenslotte ondersteunen we hierbij ook in het formuleren van de ‘deal’.

 

MEDE ondersteunt, begeleidt bij het gehele onderhandelingsproces.

 

Communicatie, communicatie en nog eens communicatie

Soms is een onderhandelingsproces gebaat met (inhoudelijke) radiostilte. Maar nooit te lang. Het risico bestaat dat je als ondernemingsraad helemaal ondergedompeld raakt in de inhoud en het overlegproces met de werkgevers, terwijl de medewerkers steeds meer benieuwd zijn naar hoe het gaat. Daarom is goede communicatie essentieel voor het realiseren en behouden van draagvlak. We helpen hier de ondernemingsraad en daarbij ook vaak de werkgever. Zowel om procescommunicatie: waar staan we, wat zijn we aan het doen, in welke fase zijn we beland? Wat speelt er? We maken een communicatiekalender, begeleiden een werkgroep van de ondernemingsraad en stemmen waar nodig af met de werkgever over de procescommunicatie. Dat gaat zowel om schriftelijke communicatie (een nieuwsflits, intranet), maar ook om eventuele vlogs of bij een medewerkersbijeenkomst, zoals bij het presenteren en toelichten van het onderhandelingsresultaat, dat kan ook tussentijds in het proces.

 

MEDE ondersteunt bij een goede verbinding tussen medewerkers (achterban) en ondernemingsraad.